Menter Cwm Gwendraeth

Menter Cwm Gwendraeth

Menter Cwm Gwendraeth

BlogNer

Culture Hub

Posted in the BlogNer Category

Mae pawb y dyddiau hyn yn sôn am ‘hub’ neu ‘hyb’, ac mae’r teitl yn cael ei ddefnyddio – efallai ei orddefnyddio – i ddisgrifio pob math o bethau, o systemau rheoli a thechnoleg i strategaethau economaidd a chymdeithasol. Wel, cyn belled ag y mae’r Fenter yn y cwestiwn, mae’r Hyb yn golygu Hyb Iaith, sef cyfuniad o bobl, llefydd a rhaglenni sy’n ysbrydoli ac yn grymuso pobl i ddatblygu syniadau mentrus a ffres, i gyflawni newidiadau er lles y Gymraeg a’r gymuned. Gall Hyb Iaith fod yn seiliedig ar adeilad neu ganolfan benodol, neu gall fod yn ffordd o weithio ar draws ardal a mudiadau. Dylai Hyb Iaith sbarduno cymunedau a dylai fod yn broses gynhyrchiol. I wireddu’r syniadau hyn, neu greu Ardrawiad/Effaith, rhaid bod yn barod i weithio’n drawsffiniol, i fentro tu allan i’n ‘comfort zone’ arferol a meithrin partneriaethau newydd, gydag unigolion, grwpiau a mudiadau.

Pwy ohonoch sydd wedi bod yn y Cwtsh ym Mhontyberem? Wel, dyna enghraifft i chi o Hyb Iaith! Ar wahân i’r caffi a’r siop lyfrau, cynhelir cyrsiau Technoleg Gwybodaeth, sesiynau sgiliau sylfaenol i blant bach a’u rhieni, clybiau clonc sy’n dod â dysgwyr a siaradwyr rhugl y Gymraeg at ei gilydd, gweithgareddau cymunedol gyda’r hwyr o nosweithiau comedi, sioeau ffasiwn a bingo, clybiau celf a chrefft a swperau ar themâu penodol, i enwi ond rhai. Mae rhestr ein partneriaid yn helaeth, ac mae angen iddi fod, gan nad oes modd i ni fel Menter ddarparu pob dim ar ein pen ein hunain. Rydym yn parhau i chwilio am bartneriaethau newydd ac am syniadau newydd er mwyn denu mwy o bobl i mewn atom, i efengylu, i newid agweddau tuag at ddefnydd y Gymraeg ac i roi’r cyfle i gynifer o bobl â phosibl ei defnyddio. Cyn i neb ddweud ‘Wel, nid Pontyberem yw pob dim. Beth am weddill yr ardal?’, ga’i ychwanegu nad Pontyberem yn unig sy’n elwa o’r Hyb Iaith – mae’r Fenter yn ehangu’r gweithgarwch mas yn ddaearyddol i bob cymuned gan weithio gyda’r partneriaid hyn sy’n rhan o’n Hyb Iaith i ddarparu pob math o weithgareddau ar draws Llanelli a Chwm Gwendraeth. Diolch i sesiynau Clwb Clonc a dreialwyd yn y Cwtsh, nawr mae Clybiau Clonc yn rhedeg ar draws Cwm Gwendraeth a Llanelli, ac mae’n Adran Plant a Phobl Ifanc ar hyn o bryd yn gweithio o fewn yr Hyb Ardrawol gyda phartneriaid ar-lein i ddatblygu e-lyfrau yn seiliedig ar straeon neu themâu. Cadwch lygad mas am ddatblygiadau!

Celebrating 25

Posted in the BlogNer Category

Pwy feddyliai fod Menter Cwm Gwendraeth Elli yn dathlu Chwarter Canrif eleni? Rhywffordd neu’i gilydd, mae’r bwrlwm gwaith yn ddi-ben-draw a braf fyddai cael hoe fach er mwyn casglu meddyliau ac ystyried pam ydyn ni ‘ma, a beth sydd angen ei wneud o hyd!

Sefydlwyd y Fenter yn 1991 yn dilyn llwyddiant Eisteddfod yr Urdd Cwm Gwendraeth ddwy flynedd ynghynt. Am y tro cyntaf, cwympodd sylw’r genedl ar y Cwm yn benodol, ond yn rhy aml, roedd yn cael ei weld fel ‘no man’s land’ rhwng Llanelli, Caerfyrddin a Rhydaman. Ymhell o fod yn rhyw fath o ddiffeithdir, roedd y Cwm yn rhwydwaith o gymunedau clos, diwylliedig a gweithgar, lle ‘roedd y Gymraeg yn iaith fyw a’r dafodiaith leol yn adlewyrchu’r cyfuniad o amaeth a diwydiant a oedd wedi gwneud y Cwm yn lle unigryw. Roedd dyfodiad y Fenter yn golygu ei bod nawr yn bosib darparu pob math o wasanaethau, a chrëwyd partneriaethau lleol i lenwi bylchau a oedd wedi bodoli ers tro byd!

Erbyn hyn, mae bron i bawb yng Nghymru wedi clywed am Gwm Gwendraeth, diolch yn bennaf i waith Menter Cwm Gwendraeth a’r holl bobl sydd wedi gwirfoddoli gyda ni. Nôl ym 1991, nid oedd y fath beth â Menter Iaith yn bodoli, ac roedd angen ystyried beth oedd y teitl yn ei olygu. Yr hyn sydd wedi dod i’r amlwg yw bod Menter Iaith yn cwmpasu popeth yn ymwneud â’r Gymraeg a phobl a chymuned. Mae 22 o Fentrau Iaith eraill bellach mewn lle dros Gymru a thu hwnt, ac mae’n rhaglen gwaith ni fel y mentrau yn eithriadol o eang, gan adlewyrchu amrywiaeth ein cymunedau. Serch hynny, yr un mor ganolog yw’r ymrwymiad i hyrwyddo’r Gymraeg ar lawr gwlad. Mae cylch Llanelli bellach yn dod o dan adain y Fenter, sy’n golygu bod y Fenter yn awr yn gyfrifol am 47% o boblogaeth Sir Gaerfyrddin. Mae Llanelli a’r cylch yn ardal sydd lawn mor bwysig â Chwm Gwendraeth, ond lle mae’r heriau y mae’r Gymraeg yn eu hwynebu hyd yn oed yn fwy. Yn ardal Llanelli, mae darpariaeth pob math o wasanaeth a chefnogaeth eisoes yn bodoli, ond bron iawn bob amser yn Saesneg, ac un o’n heriau ni yw cyflwyno’r Gymraeg a darbwyllo partneriaid ei bod yn berthnasol a bod defnydd i wneud hynny.

Wrth ystyried y bwrlwm a’r holl weithgarwch sbardunodd yr Eisteddfod yn ’89, efallai ei bod hi’n amser i Steddfod yr Urdd ddod nôl i Gwm Gwendraeth unwaith eto i ddangos beth sydd wedi’i gyflawni ac i ail-ysbrydoli’n cymunedau. Beth amdani ‘te?